Prawa i obowiązki ucznia – rząd przyjął projekt ustawy

8 kwietnia 2026 roku Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy regulującej prawa i obowiązki uczniów. Dokument ma uporządkować rozproszone dotąd przepisy i wprowadzić jednolite zasady obowiązujące w szkołach w całej Polsce. Projekt został skierowany do dalszych prac w Sejmie.

Projekt ustawy – co zmieni w prawach ucznia

Projekt zakłada przede wszystkim uporządkowanie systemu oraz wyraźne określenie relacji między uczniem a szkołą.

Najważniejsze rozwiązania:

Jednolity katalog praw i obowiązków ucznia

Wszystkie zasady mają zostać zebrane w jednym akcie prawnym, zamiast funkcjonować w wielu rozproszonych regulacjach.

Zmiana podejścia do dyscypliny szkolnej

Priorytet mają mieć działania wychowawcze. Dopiero gdy okażą się nieskuteczne, możliwe będzie wszczęcie formalnych procedur wobec ucznia.

System rzeczników praw uczniowskich

Projekt przewiduje wielopoziomową strukturę:

• Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich przy MEN,
• rzecznicy wojewódzcy przy kuratoriach,
• możliwość powoływania rzeczników lokalnych (gminnych i powiatowych),
• rzecznicy szkolni, powiązani np. z samorządem uczniowskim.

Rady szkół z udziałem rodziców i uczniów

Wprowadzenie obowiązku ich powoływania (z wyjątkami wynikającymi ze specyfiki placówki). Termin wdrożenia przewidziano do 1 września 2028 roku.

Status ucznia pełnoletniego

Doprecyzowane zostaną jego uprawnienia, m.in. w zakresie dostępu do ocen i usprawiedliwiania nieobecności.

Usprawiedliwianie nieobecności

Wprowadzony zostanie obowiązek podania powodu, ale bez konieczności ujawniania informacji wrażliwych. Szczegóły pozostaną w regulaminach szkół.

Konsultacje społeczne: więcej akceptacji niż sprzeciwu

Projekt był konsultowany społecznie – zgłoszono około 700 uwag i opinii. Przeprowadzono także ankietę wśród uczniów i nauczycieli (ponad 18 tysięcy odpowiedzi).

Wyniki ogólne:

• pozytywne – 46,65%
• neutralne – 39,58%
• negatywne – 13,76%

Wśród nauczycieli:

• pozytywne – 48,55%
• neutralne – 35,98%
• negatywne – 15,46%

W obu przypadkach odpowiedzi pozytywne przeważają nad negatywnymi.

Projekt ustawy zostanie teraz poddany pracom parlamentarnym. Dopiero po ich zakończeniu będzie można ocenić ostateczny kształt przepisów oraz termin ich wejścia w życie.

Równolegle przygotowano materiały informacyjne dla uczniów, rodziców i nauczycieli, które mają ułatwić zrozumienie proponowanych zmian.

Źródło: MEN

Zobacz także: Edukacja Zdrowotna i Psychiczna w Szkołach – Nowy przedmiot i inicjatywy na Rzecz Młodzieży